7. Tippelen op de Baan

‍Dit verhaal gaat over een politieman op de voormalige tippelzone die van 1986 tot 2021 was gevestigd aan de Europalaan.

Het lijkt een gewone weg in Utrecht. Een ventweg langs een groot bouwterrein. Maar wie met de ogen van oud wijkagent Jan Schoenmaker zou kijken, ziet iets anders. Bij elk bosje en elk elektriciteitshuisje hoorde een verhaal. Een verhaal over drugs, mensenhandel en seks tegen betaling. Aan de weg stonden verslaafde vrouwen en transseksuele sexwerkers. Tussen de struiken stonden dealers. De ervaringen van wijkagent Jan Schoenmaker werden vastgelegd in het boek ‘De Wijkagent’, dat in 2020 uitkwam.

Jan Schoenmaker maakte veel hoogte- en dieptepunten mee in zijn 18 jaar op de Europalaan. De moord op een sekswerker was het absolute dieptepunt. Ook de man die zijn kleuter nog achterin de auto had zitten toen hij gebruik maakte van de diensten van een dame, zou de oud-politieman niet snel vergeten.

Toen Jan hier in 1992 als wijkagent begon, was De Europalaan (ook wel De Baan genoemd) een harde en onveilige plek. De gemeente had de strook zes jaar eerder aangewezen als officiële tippelzone. Later kwamen er ook afwerkplekken aan de Kanaalweg bij. Het doel was straatprostitutie beter te regelen. Maar er was weinig controle. Criminelen namen de macht over. Vrouwen werden beroofd of moesten hun geld afstaan aan mensenhandelaren. De problemen verspreidden zich door de wijk.

Jan besloot dat het anders moest. Hij liep altijd zichtbaar in uniform, samen met een collega. De politie moest weer aanwezig zijn. Hij gaf veel boetes aan verslaafden die overlast veroorzaakten. Tegelijk bouwde hij een band op met de vrouwen. Door zijn eigen moeilijke jeugd, kon hij zich inleven in hen. Hij wilde ze beschermen tegen loverboys, pooiers en drugs.

Dat maakte hem niet populair bij dealers en mensenhandelaren. Hij werd bedreigd en er kwam zelfs een geldbedrag van 25.000 euro op zijn hoofd te staan. ‘Ik heb een grote witte baard en fiets graag, dan ben je een makkelijk doelwit’ gaf hij toe in een interview met RTV Utrecht. Toch gaf hij niet op. Hij nam extra maatregelen voor zijn veiligheid, en bleef doorgaan.

Langzaam werd de situatie beter. Mensenhandel werd bijna helemaal gestopt en de wijk werd veiliger. Sexwerkers durfden vaker aangifte te doen, omdat ze de politie vertrouwden. Bij zijn afscheid kreeg Jan een koninklijke onderscheiding.

‍

Bronnen tekst en beeld:

Trouw, RTV Utrecht, NOS, AD