5. Vissen

‍Dit verhaal gaat over vissen ‘in’ en ‘aan’ het Merwedekanaal; over brasems en baarzen, over Utrechtse haaien en roggen…

In het Merwedekanaal en in de grachten van Utrecht zwemmen verschillende vissoorten. Je ziet ze niet, maar onder water is het druk. In het voorjaar trekken vissen zoals baars en brasem dwars door de stad. Ze zwemmen richting de Kromme Rijn om daar eitjes te leggen. Onderweg komen ze langs de Weerdsluis.

Sinds 2021 hangt daar een bijzondere uitvinding: de visdeurbel. Bij de sluis is een onderwatercamera aangebracht. Als mensen op visdeurbel.nl een vis zien, kunnen ze op een digitale bel drukken. De sluiswachter krijgt dan een foto en weet dat er vissen wachten. In 2025 werd de bel 200.000 keer ingedrukt. De website werd 30 miljoen keer bekeken. Naast artikelen in de Nederlandse pers, was er de afgelopen jaren ook in landen als het Verenigd Koninkrijk, Brazilië en Zuid-Afrika aandacht voor de Utrechtse visdeurbel.

Minder bekend is een ander Utrechts vissenverhaal uit 2017. Het speelde zich af aan het Merwedekanaal, op de eerste verdieping van het oude Fietsendepot. Het vierkanten gebouw van rode bakstenen, waar je nu tegenaan kijkt. Hier zat destijds een kweekcentrum voor haaien en roggen. Een initiatief van onder andere het Wereld Natuur Fonds.

Het ging slecht met deze vispopulaties in de Noordzee. Dat kwam door intensieve visserij en de aanleg van grote waterwerken zoals de Afsluitdijk en de Deltawerken. De grootste rog ter wereld, de vleet, was er bijna niet meer te vinden.

In het kweekcentrum in het oude Fietsendepot stonden tientallen aquaria met jonge haaien en kleine roggen. Sommige dieren kwamen net uit hun eikapsel, ook wel een “zeemeermins-tasje” genoemd. Onderzoekers leerden jonge vissen jagen door ze levende garnalen te eten te geven. Zo werden de haaien en roggen voorbereid op het leven in de natuur.

Als de dieren groot genoeg waren, kregen ze een klein digitaal merkje op hun huid. Dat merkje maakte het mogelijk om ze later terug te vinden. Zo konden onderzoekers zien of de dieren overleefden en waar ze naartoe zwommen. Er werd ook onderzocht wat de beste leeftijd was om ze uit te zetten en hoe groot ze moesten zijn om een goede overlevingskans te hebben. Honderden haaien en roggen uit het kweekcentrum aan het Merwedekanaal zijn uiteindelijk uitgezet in de Noordzee.

‍

Bronnen tekst en beeld:

NOS, RTV Utrecht, WWF, Volkskrant, waterschappen.nl, Stichting vissenbelangen, Duikspotter